Czy poparzenia słoneczne mogą prowadzić do powstania blizn?

TL;DR: Słońce a blizny – jak nie zostać z pamiątką na lata?

• Czy słońce zostawia blizny? Rzadko samo w sobie, ale bardzo często w wyniku niewłaściwej pielęgnacji oparzonego miejsca.
• Największy grzech: Przebijanie bąbli i odrywanie łuszczącego się naskórka. To prosta droga do infekcji i powstania wypukłych blizn (keloidów).
• Godziny szczytu: Najłatwiej o głębokie uszkodzenia skóry między 12:00 a 15:00, gdy indeks UV jest najwyższy.
• Pierwsza pomoc: Chłodne kompresy, okłady z maślanki lub zsiadłego mleka oraz preparaty z aloesem i pantenolem.
• Pij wodę: Oparzenie to często również odwodnienie organizmu – nawadniaj się od środka.
• Co na ślady? Jeśli po oparzeniu został czerwony ślad, zacznij stosować plastry silikonowe (np. Sutricon) zaraz po wygojeniu rany. Silikon zatrzyma wilgoć i sprawi, że blizna zblednie i stanie się płaska.

Zbyt długie przebywanie na słońcu może skończyć się poparzeniem słonecznym objawiającym się czerwoną i łuszczącą skórą, jej długotrwałym uszkodzeniem, a w konsekwencji – powstaniem blizn po oparzeniach. Oparzenie słoneczne może prowadzić do powstawania nieestetycznych blizn, szczególnie wtedy, gdy skóra po oparzeniu jest źle pielęgnowana.

Przyczyny i objawy oparzeń słonecznych

Nadmierna ekspozycja na słońce i nieużywanie kremów z filtrem może prowadzić do wielu dolegliwości. Nie od dziś wiadomo, że promienie UV są szkodliwe: ich działanie wywołuje poważne zmiany w skórze o charakterze nowotworowym, ale również łagodne dolegliwości, np. przebarwienia czy niezagrażające zdrowiu, ale bardzo nieestetyczne długotrwałe uszkodzenia skóry owocujące pojawieniem się blizn.

Słońce pod lupą: Przyczyny i objawy oparzeń

Opalenizna to nic innego jak reakcja obronna Twojego organizmu. Pod wpływem promieniowania UVA i UVB skóra produkuje melaninę, aby chronić komórki przed uszkodzeniem. Gdy ta bariera zawodzi, dochodzi do oparzenia.

Kiedy ryzyko jest największe?

• Godziny szczytu: Latem, między 12:00 a 15:00, gdy indeks UV osiąga najwyższe wartości.
• Brak ochrony: Brak kremów z filtrem UV podczas pracy w ogrodzie, spacerów czy plażowania.

Objawy, których nie wolno ignorować:

• Skórne: Silne zaczerwienienie, bolesne bąble wypełnione płynem surowiczym oraz łuszczenie się naskórka (po kilku dniach).
• Ogólnoustrojowe: Podniesiona temperatura ciała, ogólne złe samopoczucie oraz ryzyko odwodnienia.

Pamiętaj: Skutki oparzeń to nie tylko chwilowy ból. Długofalowo mogą one prowadzić do trwałych przebarwień, nieestetycznych blizn, a nawet zmian nowotworowych skóry.

Do oparzeń słonecznych dochodzi w sytuacji, gdy zbyt długo i zbyt intensywnie się opalamy lub po prostu zbyt długo przebywamy na otwartym słońcu, np. w czasie spaceru czy pracy w ogrodzie – zwłaszcza gdy nie zastosujemy na skórę kremów z filtrem ochronnym UV. Nasze ciało najbardziej narażone jest na poparzenia słoneczne latem, w godzinach południowych, między godziną dwunastą a piętnastą. W tych godzinach indeks UV jest najwyższy, przez co poparzenie jest bardziej prawdopodobne.

Opalenizna, która powstaje na skutek przebywania na słońcu, jest reakcją organizmu na promieniowanie ultrafioletowe UVA i UVB – pod jego wpływem w skórze wytwarzany jest barwnik o nazwie melanina, który chroni komórki skóry przed zbyt silnym napromieniowaniem.

O ile sama opalenizna jest ładna, tak poparzenia od słońca, które mogą pojawić się wskutek opalania, są nie tylko nieestetyczne, lecz także niebezpieczne.

Objawem oparzeń słonecznych jest silne zaczerwienie skóry, bąble wypełnione płynem surowiczym oraz – po kilku dniach – łuszczenie się skóry. Oparzeniom słonecznym towarzyszą również inne symptomy – podniesiona temperatura ciała, złe samopoczucie czy odwodnienie.

Kiedy istnieje ryzyko powstania blizn po oparzeniu słonecznym?

Samo złuszczenie się skory w miejscu poparzenia słonecznego nie świadczy jeszcze o tym, że powstanie tam trwały ślad. Blizny po oparzeniach słonecznych są rzadkie i najczęściej występują w sytuacjach, gdy poparzona skora jest źle pielęgnowana lub zanieczyszczona. Częstym przypadkiem jest rozdrapywanie bąbli, co prowadzi do zakażeń.

Oparzona, gojąca się skóra swędzi i piecze, a ze względu na uszkodzenia i wysuszenie powodowane długotrwałym przebywaniem na słońcu jest też bardziej podatna na działanie drobnoustrojów. Przez dotykanie rany brudnymi rękoma lub kąpiel w zanieczyszczonych zbiornikach wodnych łatwo może dojść do nieumyślnego zakażenia.

Takie postępowanie może utrudnić gojenie się rany w miejscu oparzeń, a w konsekwencji powstanie blizny. Wskutek mechanicznego drażnienia skóry lub zakażenia rany najczęściej występują blizny patologiczne, czyli bliznowce, blizny przerostowe lub przykurczowe.

Jak pozbyć się blizny po oparzeniu słonecznym ?

Blizn po oparzeniu słonecznym, a także samych oparzeń można uniknąć dzięki stosowaniu preparatów z wysokim filtrem przeciwsłonecznym oraz rozwadze w czasie opalania. Jeżeli jednak dojdzie do oparzeń, trzeba o nie dbać, stosując odpowiednie preparaty na oparzenia słoneczne oraz korzystając ze sprawdzonych, domowych metod.

Najlepszym rozwiązaniem jest chłodny kompres, a także okłady z maślanki lub zsiadłego mleka, które odbierają ciepło z oparzonego miejsca, a dodatkowo regenerują skórę dzięki zawartości białka i witamin. Sprawdza się również olej lniany, który ma działanie łagodzące i przeciwzapalne. Można też sięgnąć po kremy z panthenolem lub inną maść na oparzenia oraz po kremy nawilżające z zawartością aloesu, który złagodzi poparzenia słoneczne.

Trzeba pamiętać, że pęcherzy nie wolno przebijać, ponieważ tworzą się one po to, aby pomóc skórze goić się i chronić ją przed infekcją. Łuszczącego się naskórka nie należy natomiast zrywać, ponieważ można niechcący usunąć zbyt wiele jego warstw i spowodować dodatkowe obrażenia. Koniecznie trzeba zrezygnować z dalszego opalania, aby nie pogłębić oparzeń. Wskazane jest picie dużej ilości wody, przebywanie w chodnych pomieszczeniach, noszenie odzieży z gęsto tkanej tkaniny chroniącej przed promieniami UV.

Co zrobić, gdy dojdzie do powstania blizny po oparzeniu?

Jeśli oparzenie słoneczne było nieprawidłowo pielęgnowane, po jakimś czasie w jego miejscu może pojawić się blizna. To, czy blizna po oparzeniu zniknie, zależy od tego, jak będziemy z nią postępować. Blizny po oparzeniu słonecznym należy traktować w taki sam sposób jak zwykłą bliznę pooparzeniową.

Co działa na czerwone blizny po oparzeniu słonecznym? Podstawą w walce z bliznami po oparzeniu jest regularne nawilżanie skóry. Aby osiągnąć najlepsze efekty, warto sięgnąć po preparaty na bazie silikonu, który przepuszcza powietrze do blizny, ale zatrzymuje wilgoć w tkankach. Dodatkowo silikon regeneruje skórę i kontroluje powstawanie nowych włókien kolagenowych, co zapobiega powstawaniu bliznowców.

Szczególnie wygodne w użyciu są plastry silikonowe, których stosowanie jest zupełnie bezbolesne, wygodne i nie wymaga od stosującego niemal żadnego wysiłku. Można zacząć je stosować od razu po całkowitym wygojeniu oparzenia, kiedy z rany odpadnie strup. Im szybciej rozpocznie się leczenie oparzeń słonecznych, a więc proces walki z blizną, tym większa jest szansa na całkowite jej zniknięcie.

FAQ

Piśmiennictwo:

1. Surowiecka A. (red.), Oparzenia. Podstawy. Tom 1, Wydawnictwo PZWL, Warszawa
2. Jawień A., Szewczyk M.T. (red.), Leczenie ran przewlekłych, wyd. 2, Wydawnictwo PZWL, Warszawa
3. Rudnicka L., Olszewska M., Rakowska A. (red.), Współczesna dermatologia, tom 2, Wydawnictwo PZWL, Warszawa
4. Broniarczyk‑Dyła G., Keloidy i blizny przerosłe, Postępy Dermatologii i Alergologii 2006; XXIII(5):234–238
5. Oparzenia. Leczenie blizn i przykurczów pooparzeniowych, Medycyna Praktyczna – Chirurgia
6. Nyka W., Tomczak H., Presoterapia w profilaktyce i leczeniu blizny przerostowej po oparzeniu skóry (Presterapia IV)
7. van der Wal M.B. et al., Topical silicone gel versus placebo in promoting the maturation of burn scars: a randomized controlled trial, Plastic and Reconstructive Surgery 2010;126(2):524–531
8. Wiseman J. et al., Effectiveness of topical silicone gel and pressure garment therapy for burn scar prevention and management in children: a randomized controlled trial, Clinical Rehabilitation 2020;34(1):120–131