Preparaty na blizny: maści i żele, które są skuteczne?

TL;DR: Co naprawdę działa na blizny?

• Złoty standard: Jedyną substancją o udowodnionej naukowo skuteczności i rekomendacji międzynarodowych ekspertów jest silikon (w formie żeli lub plastrów).
• Dlaczego silikon wygrywa? Nie tylko nawilża i uelastycznia tkankę, ale podnosi temperaturę blizny o 1°C, co aktywuje enzymy hamujące nadprodukcję kolagenu. Dzięki temu zapobiega wypukłym bliznowcom.
• Domowe sposoby vs. Nauka:
  • Olejki (kokosowy, lawendowy): Zmiękczają naskórek, ale nie stymulują regeneracji.
  • Cebula i cytryna: Mogą rozjaśnić koloryt rany, ale ich działanie nie jest potwierdzone badaniami klinicznymi.
• Dopasuj formę do miejsca:
  • Plastry (np. Sutricon): Najlepsze pod ubranie i na większe blizny (np. po cesarskim cięciu).
  • Żel: Idealny na twarz, dłonie i małe ślady (np. po ospie), łatwy do ukrycia pod makijażem.

Wiele osób mających blizny po wypadkach czy ranach operacyjnych rozpaczliwie szuka żelu na blizny lub maści, które zmniejszyłyby widoczność śladów po urazie. Blizny po szwach czy poważnych ranach ciętych są szpecące, co dotkliwie odczuwają zwłaszcza kobiety. Najgorsza sytuacja ma miejsce wtedy, gdy blizna znajduje się w widocznym miejscu: na twarzy lub rękach. Widoczne (np. latem) są też blizny na nogach, dlatego wiedza o skutecznych sposobach na blizny jest bardzo pożądana.

Co na blizny?

W aptekach znaleźć można wiele środków na rozjaśnianie blizn lub na szybsze gojenie się blizn. Pełne cennych rad na temat sposobów na blizny są też fora internetowe. Można tam poczytać o domowych sposobach na blizny pooperacyjne czy blizny po cesarce. Problem w tym, że nie wszystkie preparaty i sposoby na blizny są skuteczne. Co więc naprawdę pomaga w zmniejszeniu widoczności blizny i jej usunięciu?

Plastry i żel silikonowy na blizny

Wśród sprawdzonych substancji rozjaśniających bliznę i wygładzających jej nieraz mocno wypukłe kształty jest silikon. W aptekach występuje on w dwóch postaciach: jako żel silikonowy na blizny i plastry silikonowe na blizny.

Silikon jest przebadaną medycznie substancją stosowaną w leczeniu trudno gojących się ran (wykorzystywany jest m.in. w opatrunkach), ale i we wspomnianych preparatach na blizny – zarówno te świeże, jak i stare, kilkuletnie.

Silikon to polimer krzemoorganiczny – ta trudna nazwa oznacza związek, którego właściwości przypominają właściwości ludzkiej skóry. Silikon jest elastyczny, przepuszcza tlen, ale hamuje utratę wody, jest też barierą dla drobnoustrojów chorobotwórczych.

Już to sprawia, że idealnie nadaje się do leczenia ran i blizn, ale silikon ma jeszcze inne cenne działanie. Podnosi temperaturę ciała o 1 st. C, co wpływa pozytywnie na proces regeneracji tkanek skóry w miejscu blizny.

Warstwa silikonu nałożona na bliznę (czy to w postaci żelu silikonowego na blizny, czy w postaci plastra silikonowego) kontroluje stopień nawilżenia skóry, dzięki czemu blizna staje się miękka i elastyczna. Zmniejsza świąd towarzyszący często procesowi powstawania blizny. Dodatkowo tkanki skóry pod warstwą silikonu regenerują się szybciej, co wpływa na wygładzenie i rozjaśnienie istniejących już blizn.

Inne preparaty na blizny

Silikon to nie jedyny produkt na blizny, choć jedyny o tak udowodnionej skuteczności, potwierdzonej badaniami i rekomendacją Międzynarodowego Zespołu Ekspertów ds. Leczenia Blizn. Wśród preparatów na blizny można również znaleźć olejki i naturalne wyciągi roślinne.

Zaletą olejków (kokosowego, lawendowego czy herbacianego) stosowanych do leczenia blizn jest – podobnie jak w przypadku silikonu – zdolność hamowanie utraty wody z blizny. Dzięki temu jest ona miękka i lepiej wygładzona. Olejki nie mają jednak zdolności stymulowania procesów regeneracyjnych tkanek w bliźnie.

Natura w służbie skóry: Domowe sposoby i ich ograniczenia

Choć silikon dzierży palmę pierwszeństwa w rekomendacjach ekspertów, tradycyjne metody od wieków wspierają proces pielęgnacji skóry. Warto jednak wiedzieć, co realnie mogą nam zaoferować:

Naturalne wsparcie nawilżenia:

• Olejki (kokosowy, lawendowy, herbaciany): Podobnie jak silikon, tworzą barierę zapobiegającą utracie wody. Dzięki temu blizna staje się miękka i gładsza, ale olejki nie mają mocy stymulowania regeneracji tkanek.
• Aloes: Prawdziwy król łagodzenia. Przyspiesza gojenie i koi podrażnione miejsce.

Walka z kolorem:

• Wyciąg z cebuli: Dzięki działaniu antybakteryjnemu wspomaga gojenie i pomaga „wybledzić” zbyt czerwoną bliznę.
• Cytryna: Stosowana punktowo wykazuje delikatne właściwości wybielające (rozjaśniające).

Warto wiedzieć: Domowe sposoby to doskonałe uzupełnienie codziennej pielęgnacji, jednak w przeciwieństwie do silikonu, nie posiadają one naukowego potwierdzenia skuteczności w zapobieganiu bliznom patologicznym (np. keloidom).

Popularnymi specyfikami na blizny są również naturalne wyciągi roślinne, np. żel aloesowy czy wyciąg z cebuli. Ten pierwszy ma właściwości łagodzące i przyspieszające gojenie, drugi – dzięki składnikom antybakteryjnym przyspiesza gojenie się blizny i sprawia, że staje się bardziej blada.

Zdolność rozjaśniania blizn przypisuje się również cytrynie, która ma działanie wybielające.

Zarówno oleje, jak i wyciągi roślinne stosowane na blizny nie mają naukowego potwierdzenia swojej skuteczności, Zalicza się je raczej do domowych sposobów na blizny, które mają wiekową tradycję, jednak nie zostały przebadane naukowo pod kątem działania na blizny.

Kremy na blizny pooperacyjne i na blizny przerostowe

Szczególnie uciążliwe dla pacjenta są bardzo duże, widoczne blizny pooperacyjne oraz blizny przerostowe. Te pierwsze są oczywiście efektem cięcia chirurgicznego. Obecnie lekarze starają się, aby rany tego rodzaju były jak najmniejsze i jak najmniej widoczne – m.in. dzięki coraz częstszemu stosowaniu laparoskopii. Ale u wielu osób zauważyć można stare, wieloletnie blizny po dawnych operacjach, które przebiegają nieraz przez cały brzuch czy klatkę piersiową.

Rozległe są też blizny po cesarskim cięciu, które na szczęście są mniej widoczne, bo ukryte pod bielizną, w przeciwieństwie do np. blizn pooperacjach tarczycy, zlokalizowanych na szyi.

Bardzo nieestetyczne są też blizny przerostowe i keloidy. To blizny tzw. patologiczne, czyli takie, które nie są prawidłowe. Blizny te charakteryzują się nadmiernym rozrostem tkanek i kolagenu, Są wypukłe, mają inny odcień niż reszta skóry i (tak jest w przypadku blizn przerostowych) mogą wychodzić się poza obszar rany.

Zarówno ran pooperacyjnych, które mają już kilka lat, jak i blizn przerostowych czy keloidowych można się pozbyć. Na pomoc przychodzą tu właśnie preparaty z silikonem, które doskonale działają zarówno na świeże rany, jak i na te wieloletnie.

Wymienione wcześniej właściwości silikonu zmniejszają ryzyko powstania blizn przerostowych, ponieważ silikon kontroluje proces tworzenia się włókien kolagenowych i hamuje nadmierny rozrost włóknisty skóry.

Silikon pomaga również zmiękczyć i rozjaśnić istniejące już blizny, dlatego może być stosowany nawet na te, które są już dawno zagojone, ale ze względu na widoczność, stanowią dla pacjenta problem natury estetycznej.

FAQ

Piśmiennictwo:

1. Jaworska M. i in., Silikonowe preparaty do leczenia powierzchniowego blizn, Farmacja Polska 2010;66(6):389–394
2. Bringeland N.E., Boeger D. (red.), Terapia blizn. Metody stymulujące gojenie się ran i usprawniające funkcjonowanie układu powięziowego, MedPharm Polska / PZWL, Wrocław
3. Broniarczyk‑Dyła G., Blizny przerostowe i keloidy. Część II. Zapobieganie i leczenie, Postępy Dermatologii i Alergologii 2008; XXV(3)
4. Jawień A., Szewczyk M.T. (red.), Leczenie ran przewlekłych, wyd. 2, Wydawnictwo PZWL, Warszawa
5. Rudnicka L., Olszewska M., Rakowska A. (red.), Współczesna dermatologia, tom 2, Wydawnictwo PZWL, Warszawa
6. Wang F. et al., Efficacy of topical silicone gel in scar management: A systematic review and meta‑analysis of randomised controlled trials, International Wound Journal 2020 –
7. A Prospective, Randomized, Placebo‑Controlled, Double‑Blind Study of Topical Silicone Gel in the Treatment of Hypertrophic Scars