TL;DR:

  • Słońce to wróg: Przez pierwszy rok bezwzględnie unikaj słońca i solarium. Promieniowanie UV powoduje bolesne, ciemne przerosty i sprawia, że blizna staje się trwale widoczna.
  • Nie ruszaj strupków: Zrywanie strupów to najprostsza droga do infekcji i wydłużenia gojenia. Każde zakażenie rany „programuje” organizm do stworzenia większej, brzydszej blizny.
  • Złoty standard (Silikon): Międzynarodowi eksperci rekomendują plastry i żele silikonowe jako terapię pierwszego rzutu. Są najskuteczniejsze w zapobieganiu keloidom i bliznom przerostowym.
  • Kolor blizny: Pamiętaj, że tkanka bliznowata nie ma naturalnego pigmentu. Blizna z czasem zblednie i stanie się jaśniejsza, ale nigdy nie będzie miała identycznego odcienia jak zdrowa skóra.
  • Specjalistyczne metody: * Na duże blizny pooparzeniowe najlepsza jest presoterapia (ucisk).
    • Przy trudnych keloidach stosuje się sterydy, laseroterapię lub krioterapię.
  • Waga ma znaczenie: Stabilna masa ciała po operacjach brzusznych (np. cesarskim cięciu) chroni bliznę przed nieestetycznym rozciąganiem.

Sprawdź jak pielęgnować ranę i minimalizować ryzyko powstania blizn. Z naszego poradnika dowiesz się też jak rozjaśnić bliznę i zmniejszyć jej widoczność.

Istnieje szereg zaleceń, których należy przestrzegać, aby zapewnić sobie prawidłowe gojenie się blizn:

  • Nie należy zrywać strupków powstających w czasie gojenia się rany, ponieważ można tym samym zainfekować skórę i przedłużyć proces gojenia się rany.
  • Utrzymanie właściwej wagi po operacjach brzusznych czy cesarskim cięciu uchroni skórę przed nadmiernym rozciąganiem się i rozchodzeniem się blizny.
  • Powstanie przerostów o ciemnej barwie, pojawienie się swędzenia, pieczenia czy bólu może powodować ekspozycja blizny na słońce, czy wizyty w solarium. Przez co najmniej rok od nastąpienia urazu należy bezwzględnie unikać promieniowania słonecznego, ponieważ pobudza ono odkładanie się kolagenu w bliźnie i skutkuje nieprawidłowościami w procesie gojenia.

Wygląd blizny jest zależny od:

  • rodzaju urazu,
  • miejsca na ciele, w jakim została uszkodzona,
  • od tego, czy człowiek ma indywidualne skłonności do bliznowacenia.

W początkowym stadium gojenia, każda blizna ma barwę różowawą, z czasem następuje rozjaśnianie blizn, do koloru przypominającego kolor skóry. Należy zaznaczyć, że blizna nigdy nie osiągnie identycznego koloru jak zdrowa skóra, ponieważ w jej tkankach nie znajduje się pigment nadający koloryt właściwy dla danej karnacji skóry.

Blizny powstałe wskutek ingerencji chirurgicznej i przecięcia tkanki skalpelem wzdłuż linii prostej, zgodnie z naturalnymi bruzdami lub fałdami skóry są najmniej widoczne, co nie oznacza, że w tych miejscach nie następują też komplikacje związane z gojeniem się blizny.

Blizny płaszczyznowe, czyli te o nierównej powierzchni,  są najbardziej widoczne i przyjmują w początkowej fazie gojenia kolor czerwony, różowy lub sinawy. Urazem, który może spowodować utworzenie się takiej blizny jest np. oparzenie czy zmiażdżenie części ciała.

Jak rozjaśnić bliznę?

Odpowiednio wczesne rozpoczęcie właściwej pielęgnacji przyspieszy gojenie się blizny, a także znacząco wpłynie na jej wygląd oraz elastyczność. Blizny gojące się prawidłowo również wyróżniają się kolorem od zdrowej tkanki i często powodują swędzenie, ból czy nieprzyjemne uczucie ściągnięcia skóry.

Jeżeli są one większych rozmiarów i nadal widoczne po całkowitym zasklepieniu się rany, należy je smarować odpowiednim żelem, masując przy okazji uszkodzone miejsce na skórze. Przerosłe blizny są spowodowane nieprawidłowościami w gojeniu się rany, na które często nie mamy wpływu (np. genetyczna skłonność do bliznowacenia).

Specjalistyczna pielęgnacja jest wysoce wskazana w celu zminimalizowania ryzyka dalszego rozrostu blizny. Należy też zachować ostrożność przy czynnościach powodujących rozciąganie czy napinanie się miejsca na skórze, na którym jest blizna. Zaleca się używanie maści cebulowej lub zaklejenie blizny plastrem silikonowym, który kompleksowo wpłynie na prawidłowy proces jej gojenia. Blizny zanikowe przyjmujące przeważnie kształt niewielkich dołeczków, powstają głównie na twarzy i są spowodowane niewystarczającą ilością włókien tkanki łącznej.

Kompleksowe rozjaśnianie i terapia blizn

Prawidłowa pielęgnacja to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim komfortu. Jak skutecznie wpłynąć na proces przebudowy tkanki?

  • Złoty standard: Plastry silikonowe – uznawane za terapię pierwszego rzutu przez międzynarodowych specjalistów. Kompleksowo wspierają gojenie, rozjaśniają ślad i zapobiegają przerostom.
  • Żel na miejsca widoczne – szybko wysychający żel silikonowy jest idealny na twarz. Pozwala na masaż, który uelastycznia tkankę i niweluje uczucie ściągnięcia oraz swędzenia.
  • Walka z bliznowcami (keloidami) – w przypadku twardych, bolesnych zmian najskuteczniejsza jest terapia łączona: plastry silikonowe, ucisk oraz ostrzykiwanie sterydami pod okiem lekarza.
  • Presoterapia (ucisk) – wykazuje aż 80% skuteczności przy rozległych bliznach pooparzeniowych. Wymaga jednak dyscypliny (noszenie ubrań uciskowych przez min. 4 miesiące).
  • Metody inwazyjne – laseroterapia, krioterapia czy chirurgiczne wycięcie to opcje ostateczne. Uwaga: po wycięciu blizny należy od razu wdrożyć silikon, by zapobiec ponownemu przerostowi nowej rany.

Należy także bezwzględnie unikać rozdrapywania strupków, ponieważ doprowadza to do wzmożonego bliznowacenia. Szybko wysychający żel silikonowy czy maść cynkowa sprawdzą się do używania na otwartych miejscach jak twarz, przyspieszą gojenie się blizn i zmniejszą ryzyko dalszego bliznowacenia.

Bliznowce, nazywane także keloidami, powstają po zagojeniu się rany i ze względu na swój kształt i strukturę stanowią jeden z bardziej problematycznych typów blizn. Bolesne przy dotyku, twarde, o barwie znacznie różniącej się od zdrowej skóry. Skłonność do tworzenia się takich blizn występuje u osób, których organizm produkuje nadmierną ilość kolagenu i nawet po chirurgicznym usunięciu mogą nastąpić nawroty i dalszy rozrost blizny. Leczenie poprzez ucisk, ostrzykiwanie sterydami bezpośrednio w bliznę oraz silikonowe plastry stanowią najskuteczniejszą terapię dla bliznowców.

Plastry z silikonem są jedną z najdokładniej przebadanych metod leczenia i pielęgnowania blizny. Zważywszy również na fakt, że są one rekomendowane jako terapia I rzutu w profilaktyce i leczeniu blizn patologicznych przez międzynarodowe gremium specjalistów, zastosowanie ich w walce z bliznami jest korzystnym wyborem.

W przypadku rozległych blizn po oparzeniach 80% skuteczności posiada presoterapia, czyli noszenie specjalnego uciskowego ubrania przez kilkanaście godzin dziennie w okresie minimum czterech miesięcy. Czynność ta powoduje zmiękczenie i spłaszczenie blizny, jednak zbyt wczesne przerwanie presoterapii wiąże się z nawrotami i ponownym tworzeniem się bliznowców.

Po konsultacji z lekarzem można zdecydować się także na metody wymagające ingerencji specjalisty, w tym terapie laserowe, wycięcie blizny, podawanie zastrzyków ze sterydami oraz krioterapia. Warto zaznaczyć, że decydując się na chirurgiczne wycięcie blizny doprowadzamy tak naprawdę do ponownego powstania rany, przez co blizna kształtuje się od początku. Wtedy należy zastosować metodę, która zapobiegnie przerastaniu blizny i stworzy odpowiednie środowisko do jej powstania. Jak wcześniej wspomniano taką terapią są preparaty silikonowe: plastry i żele.

FAQ

Przez co najmniej rok od urazu należy bezwzględnie unikać ekspozycji blizny na słońce i solarium. Promieniowanie UV pobudza nadmierne odkładanie się kolagenu, co prowadzi do powstawania ciemnych, bolesnych przerostów, a także swędzenia i pieczenia.

Niestety nie. Choć z czasem blizna blednie i przybiera barwę zbliżoną do karnacji, nigdy nie osiągnie identycznego koloru. Dzieje się tak, ponieważ tkanka bliznowata nie zawiera pigmentu, który nadaje skórze jej naturalny odcień.

Keloidy (bliznowce) to twarde, bolesne i ciemne zmiany, które powstają u osób z genetyczną skłonnością do nadprodukcji kolagenu. Są problematyczne, ponieważ po chirurgicznym wycięciu często nawracają z jeszcze większą siłą. Dlatego w ich przypadku najskuteczniejsza jest terapia skojarzona: silikon, sterydy i ucisk.

Presoterapia to leczenie uciskiem, stosowane głównie przy rozległych bliznach po oparzeniach. Polega na noszeniu specjalnego ubrania uciskowego przez kilkanaście godzin dziennie przez minimum 4 miesiące. Ma ona 80% skuteczności w spłaszczaniu i zmiękczaniu blizn, ale zbyt wczesne przerwanie terapii grozi nawrotami.

Tak i to ogromny. Zrywanie strupków nie tylko przedłuża proces gojenia, ale przede wszystkim drastycznie zwiększa ryzyko infekcji. Każde zakażenie rany stymuluje organizm do wzmożonego bliznowacenia, co skutkuje znacznie bardziej widocznym i nieestetycznym śladem.

Piśmiennictwo:

  1. Jaworska M. i in., Silikonowe preparaty do leczenia powierzchniowego blizn, Farmacja Polska 2010;66(6):389–394
  2. Bringeland N.E., Boeger D. (red.), Terapia blizn. Metody stymulujące gojenie się ran i usprawniające funkcjonowanie układu powięziowego, MedPharm Polska / PZWL
  3. Jawień A., Szewczyk M.T. (red.), Leczenie ran przewlekłych, PZWL
  4. Blizny – możliwości terapii miejscowej, Wiadomości Dermatologiczne
  5. Farmakologiczne metody leczenia blizn, Aptekarz Polski
  6. Blizna – problem nie tylko estetyczny. Jak pomóc pacjentowi, Praktyczna Ortopedia i Traumatologia
  7. O’Brien L., Jones D.J., Silicone therapy for the treatment and prevention of problematic scars: a practical guideline, Wounds International
  8. Berman B. et al., Management of Keloids and Hypertrophic Scars, American Family Physician 2009