Etapy gojenia się blizn

TL;DR: Blizna to maraton, nie sprint

• Mit o znikaniu: Blizny rzadko znikają całkowicie same z siebie. Zazwyczaj potrzebują Twojej pomocy (i odpowiednich preparatów), by stać się niemal niewidoczne.
• Kalendarz gojenia:
  • Faza zapalna (do 3 dni): Czas ochrony rany i tworzenia skrzepu.
  • Faza proliferacyjna (do 15 dni): Intensywna budowa nowej tkanki i naskórka.
  • Remodeling (od roku do 2 lat!): Najważniejszy etap, w którym kolagen układa się w ostateczną strukturę.
• Status „Świeża”: Blizna jest uznawana za świeżą aż przez 12 miesięcy od urazu. To najlepszy czas na skuteczną terapię.
• Złota zasada pielęgnacji: Chroń bliznę przed słońcem (UV powoduje trwałe przebarwienia!) i dbaj o nawodnienie organizmu.
• Silikon to Twój najlepszy przyjaciel: Plastry i żele silikonowe to standard w leczeniu. Działają jak „druga skóra” – zatrzymują wodę i pilnują, by kolagen nie rozrósł się w patologiczną wypukłość.

Wokół tematu blizn narosło wiele mitów, takich jak przekonanie, że blizny z czasem same znikają. To nie do końca prawda. Świeże blizny rzeczywiście zmieniają swój wygląd, ale rzadko kiedy znikają zupełnie. Aby zmniejszyć ich widoczność, konieczne jest stosowanie odpowiednich preparatów na blizny. Sprawdź, jak naprawdę przebiega gojenie blizn i kiedy stosować maść na gojenie się blizn.

Czym jest blizna?

Rana to zmiana, która powstaje na skutek przerwania ciągłości skóry w wyniku wypadku lub zabiegu chirurgicznego. W miejscu rozcięcia skóry po kilku tygodniach powstaje tkanka łączna włóknista, którą nazywamy blizną.

Blizna: Naturalny „zastępca” Twojej skóry

Kiedy ciągłość skóry zostaje przerwana, organizm uruchamia proces ratunkowy. Zamiast odtwarzać identyczną skórę, buduje wytrzymałą tkankę łączną włóknistą. Tak powstaje blizna – pamiątka po procesie naprawczym.

Jakie formy może przybrać?

• Prawidłowa: Początkowo ciemniejsza i lekko uniesiona, ale z czasem blednie, płaszczeje i staje się niemal niewidoczna.
• Patologiczna (keloidy i przerosty): To wynik „nadgorliwości” organizmu. Są wypukłe, twarde i mogą znacznie przekraczać granice pierwotnej rany.
• Zanikowa (atroficzna): Objawia się jako małe wgłębienie lub „dołeczek”. To typowy ślad po trądziku lub ospie wietrznej, gdzie tkanki wytworzyło się zbyt mało.

Warto zapamiętać: Blizna nie jest wadą, lecz dowodem na to, że Twoje ciało potrafi się regenerować. To, czy pozostanie widoczna, zależy w dużej mierze od pielęgnacji w fazie jej remodelingu.

Specjaliści wyróżniają kilka rodzajów blizn. Blizny prawidłowe są zwykle lekko wypukłe i ciemniejsze niż reszta skóry, z czasem jednak ich wygląd zmienia się, stają się mniej widoczne, a nawet zanikają. Blizny patologiczne mogą przyjmować postać bliznowców lub blizn przerosłych –  takie blizny powstają na skutek przerostu tkanek, są wypukłe, a niekiedy ich rozmiar jest znacznie większy niż sama rana. Istnieją również blizny zanikowe, które mają postać okrągłych dziurek i są efektem przejścia trądziku lub wietrznej ospy.

Jak wygląda proces gojenia się blizny?

Etapów gojenia się ran i powstawania blizny jest kilka. Proces ten od momentu zranienia lub operacji do powstania ostatecznej blizny trwa nawet kilka lat. Zanim jednak powstanie blizna, rana musi się zrosnąć. W zależności od przyczyny powstania blizny dzieje się to w różny sposób. Niekiedy mamy do czynienia z rychłozrostem, który jest typowy dla ran chirurgicznych lub niewielkich uszkodzeń skóry. Proces gojenia blizn wymagający produkcji nowych tkanek w miejscu ich ubytku zwany jest ziarninowaniem.

Dopiero gdy rana się zasklepi, w jej miejscu pojawia się świeża blizna. Zaskakującą informacją może być to, że blizny uznawane są za świeże aż przez 12 miesięcy od powstania rany. W tym czasie blizna cały czas pracuje – specjaliści mówią o jej „remodelingu”. W obrębie gojących się tkanek następują w tym czasie zmiany – powstają nowe włókna kolagenowe, które odpowiadają za ostateczny wygląd blizny.

Gojenie blizn najczęściej uznaje się za zakończone po upływie dwóch lat. Wówczas mamy już pewność, że przyjęła ona swój ostateczny wygląd, czyli zdążyła się całkowicie ukształtować. Takie blizny określane są mianem blizn dojrzałych.

Etapy gojenia się blizny:

Jak wspomóc gojenie się blizn?

Na wygląd blizny wpływa przede wszystkim to, w jaki sposób powstała oraz to, w jaki sposób była pielęgnowana. Nie bez znaczenia jest tutaj także genetyka i indywidualne predyspozycje ludzkiego organizmu.

Jak powinna wyglądać prawidłowa pielęgnacja blizny? Ważne jest, aby od samego początku właściwie dbać o ranę, oczyszczając ją regularnie specjalnymi środkami do tego przeznaczonymi. Delikatna, nowo powstająca skóra inaczej reaguje na światło słoneczne, a także różni się wyglądem od pozostałych fragmentów skóry. Warto zatem smarować bliznę odpowiednimi preparatami, a także nie wystawiać jej na słońce, jeśli nie jest to konieczne. Konieczna jest też prawidłowa dieta, dbanie o poziom nawodnienia organizmu i ochrona poprzez odpowiednią odzież.

To jednak nie wszystko.

Kiedy zacząć stosowanie maści na blizny?

Blizny nie są szkodliwe, są jednak kłopotliwe, ponieważ szpecą wygląd osoby noszącej bliznę. Jak wiadomo, nawet dosyć głębokie blizny z czasem jaśnieją i stają się mniej widoczne, czasami wręcz po kilkunastu miesiącach samoistnie znikają. Nie zawsze jednak tak się dzieje. Niektórym bliznom trzeba jednak w tym pomóc. Niekoniecznie musimy decydować się na zabiegi laserowe. Widoczność blizn zmniejszają specjalne maści na blizny, które można stosować już na świeże blizny po całkowitym zrośnięciu i wygojeniu się rany, preparaty te działają również na stare blizny, poprawiając znacząco ich wygląd.

O jakich preparatach mowa? W dzisiejszych czasach możemy skorzystać z maści,  żelów czy plastrów, które zostały stworzone specjalnie po to, by na naszym ciele nie było śladów po traumatycznych przejściach i abyśmy nie musieli nosić na sobie nieatrakcyjnych pamiątek po nieprzyjemnym doświadczeniu.

Najskuteczniejsze są te zawierające silikon, który kontroluje produkcje włókien kolagenowych w czasie remodelingu, zapobiegając przerastaniu blizny. Silikon ma właściwości podobne do ludzkiej skóry – przepuszcza powietrze, ale zatrzymuje wodę, co doskonale wpływa na elastyczność blizny i jej zdolność do spłaszczania się i blednięcia.

FAQ

Piśmiennictwo:

1. Jawień A., Szewczyk M.T. (red.), Leczenie ran przewlekłych, wyd. 2, Wydawnictwo PZWL, Warszawa
2. Dąbrowiecki S., Fizjologia i patofizjologia procesu gojenia ran, w: materiały Akademii Medycznej w Bydgoszczy / Via Medica
3. Rudnicka L., Olszewska M., Rakowska A. (red.), Współczesna dermatologia, tom 2, Wydawnictwo PZWL, Warszawa
4. Bringeland N.E., Boeger D. (red.), Terapia blizn. Metody stymulujące gojenie się ran i usprawniające funkcjonowanie układu powięziowego, MedPharm Polska / PZWL
5. Fizjologia i patofizjologia procesu gojenia ran, Advances in Palliative Medicine
6. Fazy gojenia ran i owrzodzeń, Forum Leczenia Ran –
7. Dąbrowiecki S., Physiology and Pathophysiology of Wound Healing –
8. Wang F. et al., Efficacy of topical silicone gel in scar management: A systematic review and meta‑analysis of randomised controlled trials, International Wound Journal 2020